یکی از پایگاه‌های هوایی نیروی هوایی ایران است. در این پایگاه هواپیماهای اف-۴ نگهداری می‌شود.

عنوان این پایگاه قبل از انقلاب پایگاه شاهرخی بود و بعد از انقلاب سال ۱۳۵۷ مدتی پایگاه حر نام گرفت و بعد از شهادت سرهنگ دوم محمد نوژه از خلبانان این پایگاه در پاوه (در مورخ ۱۳۵۸/۵/۲۵) نام این پایگاه به پایگاه هوایی شهید نوژه تغییر یافت.

یکی از بزرگترین و هولناک ترین جنگ نیروی هوایی ارتش ایران (عملیات شمشیر سوزان -حمله به اوسیراک)

از پایگاه هوایی شهید نوژه  یا پایگاه سوم شکاری کبودراهنگ به انجام رسید.

•             عملیات شمشیر سوزان (حمله به اوسیراک) یکی از تاثیرگذارترین و سرنوشت سازترین عملیات ها زمان جنگ ایران و عراق می‌باشد که توسط نیروی هوایی ایران در تاریخ ۸ مهر ۱۳۵۹ ( ۳۰ سپتامبر ۱۹۸۰) سازماندهی و اجرا شده‌است.

 

•             در طی این عملیات جنگنده‌های اف-۴ ایران با نفوذ به عمق خاک عراق تاسیسات اتمی اوسیراک را که در شرف تکمیل و دریافت سوخت بود بمباران کردند. بنا بر گزارش سازمان های اطلاعاتی و نوشتار صریح میخائیل رمضان بدل صدام حسین که پیش از سقوط دیکتاتور مجنون عراق به ایالات متحده گریخته بود ، تنها یک ماه فرصت لازم بود تا نخستین بمب اتمی عربی در اختیار ضحاک دوران ، امیر تازیان قرار گیرد و آن را در یکی از کلان شهرهای ایران مورد آزمایش قرار دهد.

 

این عملیات مخوف کار احداث نیروگاه توسط کارشناسان اتمی فرانسه را 7 ماه به تعویق انداخت.

 

• دومین هدف مورد نظر رهبر حبهه متحد عریی تل آویو بود !! به همین جهت ، شش ماه بعد دومین حمله به این تاسیسات توسط نیروهای هوایی اسرائیل انجام شد که این بمباران به انهدام کامل نیروگاه انجامید.

 

•             تاسیسات اتمی اوسیراک :

 

•             صدام تاسیسات اتمی اوسیراک را با کمک کارشناسان فرانسوی بنا نهاده بود و قصد داشت در آنجا آزمایشات هسته‌ای را آغاز کند. او از احداث این تاسیسات فقط یک هدف را دنبال می‌کرد و آن هم ساختن بمب اتمی بود. این مطلب بارها توسط صدام اعلام شده بود. او درسخنرانی‌های خود علناً اعلام می‌کرد:

 

•             عراق اولین کشور عربی خواهد بود که بمب اتم را ساخته و به تکنولوژی آن دست می‌یابد. بر تمام کشورهای جهان بخصوص ایران و اسرائیل واضح بود که صدام با دستیابی به بمب اتم از هیچ گونه جنایتی فرو گذار نخواهد بود. اکثر کارشناسان خارجی هم بر این عقیده بودند که در صورت دستیابی صدام به بمب اتم، به طور قطع باید منتظر فاجعه جهانی بود.

 

•             سردار قادسیه رهبر جبهه متحد عربی در مقابل مَجوسان عَجَم ( ایرانیان زرتشی گُنگ ) و جُهودان صهیونیست ( یهیودیان اسرائیل ) قول آزادی قدس الشریف و پاکسازی سرزمین اسلام از کفار مجوس را بار ها در کنفرانس ها و مجامع عربی به کشورهای هم پیمان خود ( مصر، سوریه، لیبی و اردن ، عربستان سعودی، تونس، سودان، مراکش، الجزایر، و کویت بحرین و قطر و .... ) پس از به قدرت رسیدن در عراق در پی شکست جنگ 6 روزه این جبهه در مقابل اسرائیل عنوان کرده بود !

 

•             با وقوع انقلاب 1357 ایران و ( به عقیده وی ) خیانت سوریه و لیبی به اعراب در ایجاد روابط حسنه با ایران ، او رهبری نظامی این جبهه را به طور جد بر عهده گرفت و وارد حنگ با ایران شد .

 

•             مصائب عملیات

 

•             به دلیل اهمیت بالایی که این تاسیسات برای عراق داشت، به شدت مورد محافظت بود. در اطراف تاسیسات اوسیراک انواع و اقسام پدافندهای زمین به هوا وجود داشت که از آن جمله می‌توان به سایت موشکی سام ۶ در ۲ کیلومتری جنوب شرق تاسیسات، موشک‌های فرانسوی رولند ۲ در فاصله‌های ۵۰۰ متری و بین ۳۰ تا ۴۰ قبضه توپ ضدهوایی ۲۳ و ۵۷ میلی متری که همگی توسط رادار هدایت می‌شدند، نام برد.

 

•             موشک‌های رولند ۲ که در اختیار عراق قرار گرفته بود دقیقا همان موشک‌هایی بود که خود فرانسویان از آن استفاده می‌کردند و نمونه صادراتی در اختیار عراق قرار نگرفته بود و این به آن دلیل بود که این موشک‌ها برای حفاظت از اوسیراک دراختیار عراق نبود، بلکه هدف اصلی حفاظت از ساختمان و کارکنان فرانسوی شاغل در این تاسیسات بود.

 

•             مشکل اصلی خلبانان نیروی هوایی ارتش ایران هم همین موشک‌های رولند۲ بود. دستگاه‌های اخلالگر الکترونیکی (ECM ) نصب شده بر روی فانتومهای ایرانی فقط توانایی اخلال در سیستم موشک‌های سام ۲ و ۳ و ۶ را داشت و نیروی هوایی هیچ دستگاهی برای اخلال در کار موشک‌های خطرناک رولند ۲ در اختیار نداشت.

 

•             به همین منظور باید دو اصل در انجام این عملیات رعایت می‌شد:

• ۱-سبک بودن جنگنده‌ها

•             ۲-سریع بودن حملات

 

•             عملیات ضربتی طراحی شد به دلیل حساسیت عملیات و همچنین پیچیدگی آن، تعدادی از بهترین خلبان‌ها انتخاب شدند. با توجه به مسائلی که گفته شد، خلبانان باید در ارتفاع بسیار پایین با حداکثر سرعت ممکن و با استفاده از مهارت شخصی سعی می‌کردند از تیررس پدافند قوی این منطقه خود را حفظ کرده و بتوانند عملیات را با موفقیت به پایان برند. قرار بر این شد به دلیل مسافت زیاد هواپیماها سوخت گیری هوایی کنند.

 

•             برای همین منظور مقرر شد یک فروند هواپیمای سوخت رسان بوئینگ ۷۰۷ با اسکورت دو فروند اف 14 تام‌کت اِی در نزدیکی مرز مستقر شوند تا فانتوم‌ها بتوانند از آن سوخت گیری کنند و تامکت‌ها نیز از تانکر محافظت کنند که مبادا میگ‌های عراق بتوانند به آن صدمه‌ای بزنند.

 

 

•             بر طبق نقشه عملیات می‌بایست بعد از سوختگیری فانتوم‌ها به دو گروه تقسیم شوند، گروه اول ارتفاع خود را افزایش داده از مرز عبور کنند تا رادارهای عراقی آنها را دیده و حواس شان از گروه دوم منحرف شود. در این هنگام گروه دوم باید ارتفاع خود را کم کرده با حداکثر سرعت به سمت اوسیراک حمله کند. افزایش ارتفاع برای گروه اول بسیار خطرناک بود به این دلیل که با افزایش ارتفاع احتمال هدف قرار گرفتن گروه اول توسط موشک‌های زمین به هوا تا ۸۰٪ افزایش می‌یافت ولی خلبانان خطرات آن را پذیرفتند. گروه اول می‌بایست نیروگاه برق بغداد را نیز بمباران می‌کرد.

 

•             پایگاه نوژه که یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های هوایی ایران بود، مامور انجام این عملیات شده بود. شب قبل از عملیات، بنا به دستور صادره مسئولین فنی تا صبح بیدار بودند. آنها وظیفه داشتند در تاریکی شب و با رعایت اصول حفاظتی چهار فروند هواپیمای جنگنده بمب افکن اف-۴ را آماده عملیات کنند. هر هواپیما به شش فروند بمب ۵۰۰ پوندی MK۸۲ و دو تیر موشک هوا به هوای راداری اسپارو مجهز شدند. همچنین محل‌های قرارگیری فشنگ‌های مسلسل ۲۰ میلیمتری M۶۱ فانتوم با حداکثر فشنگ لود شد.

 

•             در اولین ساعات صبح روز ۸ مهر ۱۳۵۹( ۳۰ سپتامبر ۱۹۸۰)، چهار فروند فانتوم مسلح متعلق به گردان ۳۳ پایگاه سوم شکاری همدان با قرار گرفتن در ابتدای باند پرواز آماده پرواز شدند. در همین زمان یک فروند هواپیمای سوخت رسان ۷۰۷ با اسکورت دو فروند تامکت مسلح به موشک‌های دوربرد فونیکس به پرواز در آمده بود و به سوی منطقه ملاقات با فانتوم‌ها پیش می‌رفتند.

 

•             در نقطه ایستایی فانتوم‌ها با تانکر سوخت رسان ملاقات کرده و کار سوخت گیری انجام می‌شود. بعد از اتمام عملیات سوخت گیری فانتوم‌ها به سمت مرز حرکت می‌کنند قبل از عبور از مرز طبق طرح قبلی به دو گروه دو فروندی تقسیم شدند گروه اول که نقش قربانی این عملیات متحورانه و سرنوشت ساز را بازی میکردند ، شروع به افزایش ارتفاع کرد، این افزایش ارتفاع به قدری زیاد بود که رادارهای عراق به راحتی می‌توانستند آنها را ردگیری کنند و به همین دلیل متوجه گروه دیگر که در ارتفاع بسیار پایینی پرواز می‌کردند نشدند.

 

•             بعد از عبور گروه دوم از مرز، گروه اول بلافاصله ارتفاع خود را بسیار کم می‌کند و با سرعت به سمت نیروگاه برق بغداد روانه می‌شود در این هنگام گروه دوم در راه تاسیسات اوسیراک بود. با توجه به سرعت بالای فانتوم‌ها و همچنین پرواز در ارتفاع پایین، هرلحظه امکان داشت هواپیماها با کابل‌های برق و عوارض طبیعی برخورد کنند.

 

•             در حدود ۴ کیلومتری تاسیسات، فانتوم‌ها خود را برای زدن ضربه نهایی آماده کردند، لذا به سرعت ارتفاع خود را افزایش دادند و در یک موقعیت مناسب با شیرجه‌ای دقیق همه ۱۲ بمب خود را بر روی هدف رها کردند. بنابر گزارش خلبانان ایرانی، کل زمانی که فانتوم‌ها بر روی تاسیسات بودند به ۶ ثانیه هم نمی‌رسید، به همین جهت هیچ کدام از پدافندهای مستقر در تاسیسات فرصت این که به هواپیماها شلیک کنند را پیدا نکردند.

 

•             در همین زمان و در نقطه‌ای دیگر گروه اول به هدف خود رسیده و نیروگاه برق نزدیک بغداد را با موفقیت کامل منهدم می‌کند.

•             عملیات این گروه به قدری با دقت انجام شده بود که شهر بغداد تا چند روز بعد از آن حمله برق نداشتند.

 

•             علی رغم اینکه عملیات بدون هیچگونه تلفات* به پایان رسید و خواسته‌های عملیات توسط هردو گروه محقق گردید، ولی قدرت تخریبی بمباران به حدی نبود که قابل جبران نباشد.

 

• به ذخائر سوخت هسته ای در این عملیات آسیب جدی وارد نشد اما پدافند هوایی در این عملیات صدمه دید و عملاً چندماه پیشروی پروژه را به عقب بازگرداند و عراقیها از ادامه فعالیت برای ساخت این راکتور نامید نشدند. از اینرو آنها با کمک کارشناسان فرانسوی اقدام به بازسازی نیروگاه نمودند.

 

•             میخائیل رمضان بدل شیطان صدام حسین در خاطرات خود در این باره می نویسد :

 

اوسیراک

 

•             عراق میرفت تا قدرت هستهای شود و اولین بمب هستهای خود را آماده نماید . اما بدشانسی موجب تأخیر برنامه های هستهای شد.

 

ابتدا جنگندههای ایرانی و چندی بعد، هشت جت جنگندهء اف-16 با پوشش شش جنگندهء اف-15 به نیروگاه هستهای «اوزیراک» در التویثه (واقع در جنوب شرق بغداد) حمله کردند.

 

[ نقل به مضمون ترحمه نوشتار ! در حقیقت اف 15 ها تحت پوشش اف 16 ها بمباران را انجام داده اند ! ]

 

•             حملهء جنگندههای اسرائیلی که بیش از دو دقیقه طول نکشید، خسارات بسیار سنگینی به بار آورد. تنها مقدار اندکی از مواد هستهای که در نقاط دوردست در زیر زمین نگهداری میشدند، سالم ماندند.

 

• فقط یک ماه دیگر لازم بود تا نیروگاه تکمیل شود و عراق بتواند مواد اولیهء بمب هستهای را تهیه نماید.

 

در کتابی که به نام «دقیقتان فوق بغداد» به همین مناسبت انتشار یافت از قول «عزر وایزمن» (رئیس جمهور وقت اسرائیل) نوشته شده است که عراقیها تنها یک ماه زمان لازم داشتند تا اولین بمب اتمی خود را بر روی یکی از شهرهای ایران آزمایش کنند.